काठमाडौंमा अपराध नियन्त्रणलाई थप प्रभावकारी बनाउन प्रहरीले ठूलो स्तरमा ‘क्रिमिनल प्रोफाइल’ तयार गरेको खबरले सुरक्षा रणनीतिमा नयाँ बहस सुरु गरेको छ । जिल्ला प्रहरी परिसर, काठमाडौंले १ हजार ९७ जना व्यक्तिको आपराधिक गतिविधि, शैली र पृष्ठभूमिसहितको विवरण संकलन गरेको हो । प्रहरीका अनुसार यो सूची ‘प्रोएक्टिभ पुलिसिङ’ अन्तर्गत तयार पारिएको हो, जसले भविष्यमा हुने अपराधको अनुसन्धान र रोकथाममा सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रहरी प्रमुख एसएसपी रमेश थापाका अनुसार सूचीमा जघन्य अपराध, गुन्डागर्दी, चोरीलगायत विभिन्न अपराधमा संलग्न दोहोरिने व्यक्तिहरू समावेश छन् । तीमध्ये १ सय ७९ जना गुन्डागर्दीमा सक्रिय रहेको उल्लेख गरिएको छ । प्रहरीका अनुसार विवरण अझै अद्यावधिक हुँदै जानेछ ।
विगतमा राजनीतिक संरक्षणका कारण गुन्डागर्दी मौलाएको भए पनि पछिल्लो दशकमा ठेक्कापट्टा प्रणालीको डिजिटाइजेसन र बैंकिङ कसुरसम्बन्धी अनुसन्धान कडाइ गरिँदा यस्तो गतिविधि घट्दै गएको प्रहरीको दाबी छ । यद्यपि, केही पुराना आपराधिक पृष्ठभूमिका व्यक्ति अहिले राजनीति वा अन्य क्षेत्रतर्फ सरेको पनि देखिएको छ । सूचीमा चक्रे मिलनजस्ता चर्चित व्यक्तिको नामसमेत समावेश गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।
प्रहरीका अनुसार अहिलेको अपराध शैली पनि परिवर्तन हुँदै गएको छ । पहिले जस्तो हतियार देखाएर त्रास फैलाउने प्रवृत्ति घटे पनि सामाजिक सञ्जाल वा अन्य माध्यमबाट प्रभाव पार्ने नयाँ तरिका अपनाइएको छ । त्यसैले अपराधीको व्यवहार र शैलीसमेत अभिलेख राखिएको जनाइएको छ ।
यो सूचीमा लागूऔषध तस्करी, चोरी, लुटपाट, ठगी, जुवा, हातहतियार कारोबार तथा सार्वजनिक सेवामा बिचौलियाको भूमिका खेल्ने व्यक्तिहरूलाई छुट्टाछुट्टै वर्गीकरण गरिएको छ । अपराधको शैलीका आधारमा अनुसन्धानलाई छिटो र प्रभावकारी बनाउने प्रहरीको उद्देश्य रहेको एसपी पवनकुमार भट्टराईले बताए ।
यद्यपि, प्रहरीको यो कदममाथि आलोचना पनि सुरु भएको छ । कतिपय पूर्वसुरक्षा अधिकारीहरूले यस्तो सूची सार्वजनिक गर्नु भन्दा गोप्य रूपमा निगरानी र ठोस कारबाही प्रभावकारी हुने बताएका छन् । पूर्व डीआईजी हेमन्त मल्ल ठकुरीका अनुसार नाम सार्वजनिक गर्दा सामान्य व्यक्तिको अनावश्यक ‘ब्रान्डिङ’ हुने जोखिम पनि रहन्छ ।
समग्रमा, प्रहरीले तयार पारेको यो ‘क्रिमिनल प्रोफाइल’ प्रणालीले अपराध नियन्त्रणमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिए पनि यसको कार्यान्वयन, गोपनीयता र कानुनी आधारबारे बहस जारी छ । Kantipur Daily
प्रतिक्रिया दिनुहोस्