टेक्नोलोजी क्षेत्रका विश्व चर्चित अर्बपति र टेस्ला–स्पेसएक्सका सह–संस्थापक एलोन मस्क पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प नेतृत्वको प्रशासनमा उनले सम्हालेको भूमिकाको अन्त्य भएको घोषणा गरेका छन्। मस्क सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ‘एक्स’ (पूर्व ट्विटर) मार्फत आफू अब विशेष सरकारी कर्मचारीको भूमिकाबाट बाहिरिएको जानकारी दिएका हुन्। सन् २०२५ को जनवरीमा राष्ट्रपति ट्रम्पले दोस्रो कार्यकालका लागि शपथ लिएपछि संघीय सरकारको अनावश्यक खर्च घटाउन ‘सरकारी दक्षता विभाग’ (Department of Government Efficiency) स्थापना गर्दै मस्कलाई यसको नेतृत्वको जिम्मेवारी दिएका थिए। यस विभागमार्फत संघीय निकायहरूको खर्च कटौती, प्रविधिमैत्री प्रशासन र कार्यसम्पादन सुधार गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो।
मस्कलाई ‘विशेष सरकारी कर्मचारी’ को रूपमा नियुक्त गरिएको थियो, जसले उनलाई सरकारी नीति निर्माणमा प्रत्यक्ष सल्लाह दिन कानुनी अधिकार प्रदान गर्थ्यो। उनले सरकारी सेवामा प्रविधिको अधिकतम प्रयोग, स्वचालन (automation), डिजिटल रेकर्ड प्रणाली, र कार्यसम्पादन मूल्यांकनका लागि डेटा-आधारित रणनीतिहरू अघि सारेका थिए।
स्रोतका अनुसार, उनको पहलमा केही विभागमा डिजिटल प्रक्रिया तीव्र पारिएको, पुराना प्रणालीहरू परिमार्जन गरिएको र सेवाप्रवाह सुधारका उपायहरू थालिएको बताइएको छ। यद्यपि, यी प्रक्रिया अझै प्रारम्भिक चरणमै रहेका कारण दीर्घकालीन प्रभाव मूल्यांकन गर्न समय लाग्ने देखिन्छ।
एक्समा पोस्ट गर्दै मस्क लेखेका छन्: “विशेष सरकारी कर्मचारीको रूपमा मेरो कार्यकाल समाप्त हुँदै गर्दा म राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई मलाई अनावश्यक खर्च कम गर्ने अवसर दिएकोमा धन्यवाद दिन चाहन्छु।”
उनले थपे: “सरकारी दक्षता विभागको मिशन समयसँगै बलियो हुँदै जानेछ र यो सरकारभित्र एउटा संस्कारको रूपमा विकास हुने विश्वास मैले राखेको छु।”
मस्कको सरकारी संलग्नता सुरुदेखि नै चासोको विषय रह्यो। कतिपय विश्लेषकहरूले उनलाई प्रविधि क्षेत्रमा अत्यन्त सक्षम भए पनि सरकारी प्रशासनको जटिलता बुझ्न सीमित अनुभव भएको भन्दै आलोचना गरे। अर्कातर्फ, उनका समर्थकहरूले उनको व्यावसायिक सोच, नवीनीकरण र जोखिम लिन सक्ने क्षमतालाई सरकारी क्षेत्रका लागि नयाँ ढोका खोल्ने अवसरको रूपमा व्याख्या गरे। एलोन मस्क भविष्यमा फेरि यस्ता सरकारी भूमिकामा संलग्न नहुने संकेत दिएका छन्। अब उनी पुनः आफ्ना निजी व्यवसायहरू — टेस्ला, स्पेसएक्स, न्यूरालिंक, र एक्स — मा केन्द्रित हुने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, उनले सुरु गरेको सरकारी दक्षता विभाग भने कार्यान्वयन प्रक्रियामा रहिरहने सम्भावना प्रबल देखिएको छ।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्